nedamet

Kıskançlık, insanın sahip olduklarını koruma, elden çıkmasını engelleme ve bir başkasının tasallutundan emin kılma gibi durumlarda kapıldığı duygudur. İnsan; ailesini, malını, makamını, unvanını kıskandığı gibi düşüncelerini dahi kıskançlık malzemesi haline getirebilir. Sahip olduklarını kaybetme korkusu, şiddetli bir tedirginlik yaratır. Çoğu zaman bu duygu, aklın sınırlarını aşarak tehlikeli boyutlara varır. Elde ettiklerimizi korumak pahasına yapılmayacak şeyleri yaptırabilir. Hastalıklı dereceye ulaşan kıskançlık bu yüzden ahlakî olarak yasaklanmış ve hiçbir koşulda makul görülmemiştir.  TDV İslam Ansiklopedisinde kıskançlık, “Kişinin kendi mahremini koruması yönünde gösterdiği aşırı duyarlılık” , “İzzet-i nefsine, şeref ve namusuna zarar verecek durumlardan sakınıp korunmasını sağlayan duygusal tepki” olarak izah ediliyor. Bir diğer ifadeye göre ise kıskançlık, “Erkek veya kadının başkasının cinsel ilgisine karşı kendi eşini koruma ve savunma duygusu” şeklinde tanımlanıyor....

Zarûret, Kubbealtı sözlüğe göre “mecburiyet, zorunluluk” anlamlarına gelir. Mecburiyet ve zorunluluk hâli, seçme ve tercih yapma hakkının elden çıkmasıdır. Bu durumlarda kişi, alternatif bir yol düşün-e-mez ve yapılması gerekeni koşulsuz olarak yerine getirir. Felsefe, mantık ve kelam gibi ilimlerde ise zarûret, “herhangi bir çaba harcamadan kendiliğinden meydana gelen tasavvur, bilgi, hüküm” şeklinde tanımlanır. Aynı zamanda “ kıyas , istidlâl (delîle dayanarak bir husus hakkında hükme varma), istikrâ (tümevarım), gibi yöntemlere başvurup zihnî çaba harcamak suretiyle edinilen bilgi” anlamına gelen nazarî (teorik) ve kesbî (sonradan elde edilen) kavramlarının zıddıdır. Fârâbî , zarurî kavramını, Kitâbu’l-Burhân isimli eserinde, “değişmesi ve yanlışa dönüşmesi imkânsız olan, başlangıçta olumlu veya olumsuz biçimde zihinde belirdiği şekliyle sürekli var olan şey” olarak ifade ederken, İbn Sînâ , Kitâbü’ş-Şifâ isimli eserinde, “mutlak veya şarta bağlı şekilde sürekli var olma...